Donald Trump o irańskim uranie: nie sądzę, aby było to konieczne
Donald Trump, w czwartkowy wieczór w programie „Hannity” w Fox News, oświadczył, że jego cierpliwość wobec Iranu „nie będzie o wiele większa”. Prezydent, zapytany o konieczność przekazania USA przez Teheran zapasów wzbogaconego uranu, zaskoczył stwierdzeniem. Uznał, że nie widzi takiej potrzeby, „chyba że z punktu widzenia PR”. Ta wypowiedź wywołała natychmiastowe spekulacje na temat zmieniającej się strategii Waszyngtonu wobec kluczowego punktu spornego w relacjach z Teheranem. Program „Hannity” jest często platformą dla Trumpa do bezpośredniego komunikowania swoich stanowisk, omijając tradycyjne kanały dyplomatyczne.
Stany Zjednoczone od dawna nalegały na przekazanie przez Iran zapasów wzbogaconego uranu. Jest to materiał kluczowy do produkcji broni jądrowej. Takie żądanie miało na celu wydłużenie tzw. „czasu przełamania” – okresu, w którym Iran mógłby wyprodukować wystarczającą ilość materiału rozszczepialnego do budowy bomby. To strategiczne żądanie było fundamentem międzynarodowych negocjacji i paktu nuklearnego JCPOA, z którego Trump wycofał USA. Odpowiedź Trumpa w wywiadzie dla Fox News stawia pod znakiem zapytania spójność amerykańskiej polityki w tej materii, co może mieć dalekosiężne konsekwencje.
Donald Trump wprost wyraził swoje sceptyczne podejście do konieczności pozyskania wzbogaconego uranu od Iranu. „Nie sądzę, aby było to konieczne” – powtórzył. Ta krótka deklaracja, pozornie bagatelizująca jedną z najbardziej krytycznych kwestii w globalnym bezpieczeństwie, może być interpretowana jako sygnał dla Teheranu o potencjalnej elastyczności, ale także jako element strategii negocjacyjnej.
Prezydent Trump zaapelował do Teheranu o zawarcie porozumienia z Waszyngtonem. Podkreślił, że jego cierpliwość jest na wyczerpaniu, powtarzając, że „nie będzie 'o wiele bardziej cierpliwy’”. „Powinniśmy się dogadać” – stwierdził, wskazując na chęć osiągnięcia „lepszej umowy” niż poprzedni pakt nuklearny. Ta nowa umowa miałaby prawdopodobnie obejmować nie tylko program nuklearny, ale także irański program rakietowy i destabilizujące działania regionalne. Ultimatywne wezwanie do negocjacji, połączone z groźbą wyczerpania cierpliwości, jest charakterystycznym elementem strategii „maksymalnej presji” Waszyngtonu, która ma zmusić Iran do ustępstw.
„Konieczne z punktu widzenia PR”. Wraca temat wzbogaconego uranu
Iran posiada obecnie około 440 kg wzbogaconego uranu, wzbogaconego do 60 proc. Jest to kluczowy punkt w negocjacjach i znaczące naruszenie limitów ustalonych w JCPOA (Wspólnym Kompleksowym Planie Działania), gdzie dopuszczalne było wzbogacanie do 3.67 proc. i dużo niższe limity ilościowe. Poziom 60 proc. jest bliski poziomu wymaganego do produkcji broni jądrowej (ok. 90 proc.), co znacznie skraca potencjalny „czas przełamania”. Wcześniej, w kwietniu, Trump deklarował, że USA „otrzymają” te zapasy. „Musimy mieć ten uran” – mówił wówczas, podkreślając diametralną zmianę tonu w stosunku do obecnej wypowiedzi o „konieczności z punktu widzenia PR”. Monitorująca agencja IAEA (Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej) regularnie raportuje o rosnących irańskich zapasach, co budzi zaniepokojenie na arenie międzynarodowej.
Teheran konsekwentnie zaprzeczał, jakoby zgodził się na przekazanie wzbogaconego materiału. Esmail Bagei, rzecznik irańskiego MSZ, stanowczo odrzucił taką możliwość. Podkreślił, że irański program nuklearny ma charakter pokojowy i służy wyłącznie celom energetycznym i medycznym, zgodnie z doktryną obronną kraju. Odmowa przekazania zapasów jest strategicznym ruchem Iranu, mającym na celu utrzymanie maksymalnej dźwigni w ewentualnych negocjacjach. Jest to także reakcja na amerykańską politykę „maksymalnej presji”, która, zdaniem Teheranu, nie daje podstaw do ustępstw.
Iran nie poprzestaje na obronie swojej pozycji, lecz eskaluje retorykę. Esmail Bagei zadeklarował we wtorek, że Iran rozważa wzbogacenie uranu do 90 proc. – poziomu wymaganego do produkcji broni jądrowej – w przypadku kolejnego ataku. To bezpośrednie zagrożenie, mające na celu odstraszenie potencjalnych agresorów, takich jak Izrael czy USA. Dzień wcześniej, Mohammad Eslami, szef Organizacji Energii Atomowej Iranu, stwierdził, że kwestia technologii nuklearnej nie jest i nie będzie przedmiotem rokowań z USA. Eslami podkreślił suwerenne prawo Iranu do rozwoju pokojowej energii atomowej. Te stanowcze oświadczenia Iranu wskazują na twarde stanowisko i brak chęci do ustępstw w obliczu presji, co komplikuje wszelkie przyszłe wysiłki dyplomatyczne.
Międzynarodowa społeczność z niepokojem obserwuje rozwój sytuacji. Europejscy sojusznicy USA (tzw. E3: Francja, Niemcy, Wielka Brytania), którzy pozostali sygnatariuszami JCPOA, wielokrotnie wzywali zarówno Waszyngton, jak i Teheran do deeskalacji i powrotu do przestrzegania porozumienia. Rosnące napięcia i sprzeczne sygnały z Waszyngtonu oraz twarde stanowisko Teheranu grożą dalszą destabilizacją regionu. Nieskuteczność dyplomacji może prowadzić do wzrostu ryzyka militarnego lub do niekontrolowanego rozwoju irańskiego programu nuklearnego, zagrażając bezpieczeństwu Bliskiego Wschodu i świata.
